چون زربان قیمت وثیقه را از بازار لحظهای نمیگیرد. قیمت از چند اوراکل میآید و بعد از یک صف یکساعته به قراردادها میرسد. شب ۱۹ آبان، قیمت تتر در بازار ایران ریخت و برگشت؛ اما این ریزش و بازگشت بین دو بهروزرسانی قیمت افتاد و به قیمتی که موتور ریسک میدید نرسید. پس هیچ وثیقهای زیر آستانه نرفت، هیچ موقعیتی نقد نشد و دارایی کاربران دستنخورده ماند.
با این حال، بعضی صرافیها برداشت را موقتاً متوقف کردند و بعضی کاربران، موقعیت یا وثیقهشان را از دست دادند.
خلاصه مطلب: ماژول امنیت اوراکل1 قیمت وثیقه را با یک ساعت تأخیر به قراردادها میدهد. حداکثر هر ساعت، یک قیمت تازه وارد صف میشود و قیمتی که موتور ریسک میبیند از صف قبلی میآید. ریزش و بازگشت تتر در ۱۹ آبان در فاصلهای افتاد که به قیمت مصرفشده نرسید؛ برای همین موتور ریسک زربان، ریزش را ندید.
چه اتفاقی افتاد؟
بر اساس گزارش زومیت، قیمت تتر از حدود ۲۶۰ هزار تومان در بعضی بازارها تا ۱۹۸ هزار تومان پایین آمد و بعد به کانال ۲۵۰ هزار تومان برگشت. در همان بازه، بعضی صرافیها برداشت ریالی و رمزارزی را چند ساعت متوقف کردند و بعضی پلتفرمها بعداً بخشی از خسارت کاربران را جبران کردند.
قیمت جهانی تتر همان شب حدود ۰٫۹۹۹ دلار بود؛ تقریباً همان یک دلار همیشگی. یعنی تتر از دلار جدا نشده بود. چیزی که در ایران ریخته بود، قیمت تومانی تتر بود که به نقدینگی بازار داخلی، نرخ ارز و رفتار معاملهگران بستگی دارد. علت شروع این موج فروش هم تا حالا قطعی نیست؛ گزارشها از کمبود نقدینگی، لغزش قیمت2 و سرایت هیجان بین پلتفرمها میگویند.
جبران خسارت، بخشی از ماجرا را درست میکند. اما لیکوییدیشن را برنمیگرداند.
چرا بازگشت قیمت، خسارت را برنمیگرداند؟
وقتی قیمت یک وثیقه زیر آستانه برود، موتور ریسک موقعیت را نقد میکند. اگر قیمت پنج دقیقه بعد برگردد، موقعیت برنمیگردد. کاربر وثیقهاش را از دست داده و بدهیاش تسویه شده است. جبران بعدی میتواند پول برگرداند، اما موقعیت قبلی را زنده نمیکند.
اینجاست که سرعت رسیدن قیمت به موتور ریسک مهم میشود. اگر موتور ریسک هر نوسان کوتاه را باور کند، هر نوسان بازار به یک لیکوییدیشن برگشتناپذیر تبدیل میشود. برای همین، سؤال مهم این نیست که «قیمت چقدر است؟»؛ این است که «موتور ریسک، چه قیمتی را باور میکند و از کِی؟»
قیمتی که زربان میبیند از کجا میآید؟
قیمت وثیقهها از چند اوراکل میآید. هر اوراکل قیمت را امضا میکند و قرارداد میانی، میانه3 امضاها را برمیدارد. یک منبع خطادار یا یک قیمت ساختگی بهتنهایی نمیتواند قیمت نهایی را جابهجا کند.
اما میانه گرفتن مسئله زمان را حل نمیکند. اگر همه منابع همان لحظه قیمت پایین را ببینند، میانه هم پایین میآید. برای همین، OSM بعد از میانه مینشیند.
یک ساعت تأخیر چطور کار میکند؟
قیمت تازه اول به صف میرود، نه به موتور ریسک.

هر ساعت، صف یک پله جلو میآید: قیمت قبلی جای قیمت فعلی مینشیند و قیمت تازه به انتهای صف اضافه میشود. موتور ریسک همیشه قیمت گذشته را میبیند. هیچ قراردادی هم نمیتواند مستقیم سراغ قیمت لحظه بازار برود؛ فقط قراردادهایی که از قبل اجازه گرفتهاند این صف را میخوانند.
نتیجه برای ریزشهای کوتاه همین است: ریزشی که بین دو بهروزرسانی بیاید و برگردد، هیچوقت به قیمت مصرفشده نمیرسد.

در ۱۹ آبان، قیمت زربان در همان بازه ۲۶۰ ماند. اگر ریزش تا ساعت ۲۲ ادامه داشت، قیمت ۱۹۸ وارد صف میشد و ساعت ۲۳ به موتور ریسک میرسید؛ یعنی لیکوییدیشن یک ساعت دیرتر، نه هرگز.
آن شب در زربان چه شد؟
در ۱۹ آبان، ریزش تتر به قیمتی که موتور ریسک زربان میدید نرسید. نه وثیقهای بهخاطر افت تتر نقد شد، نه موقعیتی بسته شد. کاربری که آن شب وام داشت، صبح فردا همان وام و همان وثیقه را داشت.
این به معنی بیخطر بودن بازار نیست. OSM نوسان کوتاه را فیلتر میکند؛ ریسک بازار را حذف نمیکند. اگر قیمت واقعاً برای مدت طولانی پایین بماند، از صف عبور میکند و موتور ریسک بالاخره آن را میبیند.
یک ساعت حاشیه امن، چه هزینهای دارد؟
هر محافظی هزینه دارد. OSM هم لیکوییدیشن را عقب میاندازد؛ در یک سقوط واقعی و ماندگار، این تأخیر میتواند زیان را بیشتر کند. برای همین، OSM تنها لایه نیست: نسبت وام به ارزش، حاشیه امن، میانه اوراکلها و پایش سلامت وثیقه هم باید سر جایشان باشند.
برای کسبوکاری که روی زربان وام با وثیقه میدهد، همین مکانیزم پشت محصولش است. لازم نیست اوراکل، صف قیمت و آستانه لیکوییدیشن را خودش بسازد؛ فقط باید بداند این حاشیه یک ساعت چطور کار میکند و به کاربرش توضیح دهد.
ریسک وثیقه را با تیم ما مرور کنید
شمارهتان را بگذارید تا در ساعات کاری تماس بگیریم و مکانیزم قیمتگذاری، سلامت وثیقه و لیکوییدیشن را با محصول شما بررسی کنیم.
سؤالات متداول
آیا در زربان هیچ کاربری بهخاطر این نوسان لیکویید شد؟
در این نوسان کوتاه، هیچ موقعیتی بهخاطر افت قیمت تتر نقد نشد. ریزش و بازگشت در همان فاصله ماند و به قیمت مصرفشده نرسید.
چرا قیمت را همان لحظه از بازار نمیخوانید؟
چون قیمت لحظهای میتواند با یک سفارش بزرگ، کمبود نقدینگی یا هیجان چند دقیقهای جابهجا شود. OSM این نوسان کوتاه را از موتور ریسک جدا میکند تا یک نوسان کوتاه، موقعیت کاربر را نبندد.
اگر قیمت واقعاً سقوط کند چه میشود؟
اگر قیمت پایین بماند و در نمونههای بعدی هم دیده شود، در بهروزرسانی بعدی وارد صف میشود و یک پله بعد به موتور ریسک میرسد؛ آنوقت میتواند لیکویید کند. OSM لیکوییدیشن را حذف نمیکند؛ فقط نوسانهای کوتاه را به آن نمیرساند.
OSM فقط برای تتر است؟
نه. هر بازار وثیقه OSM خودش را دارد. این مکانیزم برای قیمت وثیقههاست، نه فقط تتر. آن شب هم مسئله قیمت تومانی تتر در بازار ایران بود.
از کجا بفهمم وثیقهام در خطر است؟
شاخص سلامت، قیمت نقد شدن و هشدارهای وثیقه را ببینید. توضیح این سه را در سلامت وثیقه و مسیر نقد شدن را در وقتی وثیقه نقد میشود خواندهاید.
